Dende As Nogais, Gandería Moeda Estacas

Eladio e Jennifer con algúns dos animais da súa gandería.

Moeda Estacas é unha das ganderías de vacún de carne socias de AIRA, asentada no concello lugués de As Nogais. Á fronte desta granxa en semiextensivo atópanse Eladio Sánchez, que comezou coa gandería hai máis de 20 anos. Dende hai 10 anos tamén se sumou á actividade, como cotitular, a súa muller Jennifer Busto. No 2019 constituíron Moeda Estacas SC e nos últimos anos tamén afrontaron a construción de novas instalacións para o seu gando.

Eladio comezou con vacas do país, pero hoxe no seu rabaño hai tamén outras razas que foron gañando espazo. “Se por min fora tería só Rubia Galega, son uns animais que me gustan moito, pero os problemas de consanguinidade que está tendo a raza fixeron que fose tendo que meter outras. Nós buscamos animais que sexan produtivos na gandería”, recoñece o gandeiro. Hoxe teñen 55 vacas, das que 20 son de Rubia Galega e teñen ademais cruces con Limousin, así como exemplares de Asturiana. Ademais teñen un boi de raza Limousin, dada a facilidade de parto que ofrece esta raza, aínda que ata hai pouco contaban tamén con outro de Rubia Galega. Logo de afrontar a construción de novas instalacións, a intención é seguir incrementando o número de animais e mesmo chegar a duplicalo.

Esta é unha gandería en semiextensivo na que teñen un rabaño que permanece fóra boa parte do ano e outro lote no que as vacas saen ó pasto a media mañá e volven á granxa á noite para que os xatos mamen. O feito de que a gandería se sitúe na montaña lucencese, a case 900 metros de altitude, condiciona tamén o manexo do gando. “Dende abril e ata finais de novembro, cun dos rabaños as vacas permanecen no pasto tanto de día como de noite”, apunta o gandeiro. O resto dos meses, en pleno inverno, a falta de pasto e as inclemencias meteorolóxicas, fan que as vacas teñan que estar na granxa. “O terreo aquí é ladeiro e brando, polo que mentres o tempo non é bo non podemos botar o gando”, comenta Eladio.

Optimizar a produción das pradeiras

Lograr un mellor aproveitamento do xurro e ter unhas instalacións máis cómodas foron os motivos que levaron a este matrimonio á construción da nova granxa. “Tiñamos problemas para almacenar todo o xurro nos meses de inverno, o que nos obrigaba a sacar no xurro cando tiñamos cheo e non cando realmente sería de utilidade para facer un bo abonado. Ter as novas fosas permítenos lograr unha maior produción de herba de calidade”, recorda o gandeiro.

Ademais, contar cunha fosa de xurro ben dimensionada permítelles reducir a inversión en abonos químicos. “Este ano reducimos moito a inversión en química ó dispoñer de xurro. Complementamos aportándolle cal nas parcelas que o precisaban”, detalla.

Na gandería manexan unhas 42 hectáreas de terreo que destinan á produción de pasto, así como de herba seca e silo de herba. “Encargámonos de facer nós case todas as forraxes que necesitamos na granxa, só mercamos a palla”, apunta o gandeiro.

Moeda Estacas é unha das ganderías que emprega o servizo de comercialización de carne da Cooperativa para a venda dos seus animais

Ademais das novas instalacións, aínda manteñen unha nave de 700 metros cadrados que aproveitan para o cebo dos xatos xa que tamén contan con fosas para o xurro e amplos espazos que lle facilitan tanto o manexo como a crianza dos xatos. “Optamos por ter a maioría dos becerros na corte porque así podemos garantirlle que sempre están nas mellores condicións, é a mellor maneira de proporcionarlle benestar todo o ano, sen que sufran por frío, choiva ou calor e tendo sempre comida a libre disposición”, apunta. Ademais, a gandería atópase na ADS, unha medida máis de garantir a seguridade sanitaria dos seus animais.

Moeda Estacas é unha das ganderías que vende os seus animais a través do servizo de comercialización da Cooperativa. Venden os seus animais baixo o selo de Ternera Gallega Suprema cando teñen arredor de 10 meses e logo de estar ata os 7 meses mamando das nais. Boa parte dos becerros que venden son machos, xa que as becerras que nacen na gandería críanas, nunha aposta pola recría propia.

Publicado no boletín de AIRA de xullo de 2022.

Dende Friol, Gandería Currás Xiá

Inés e Montserrat xunto coas nenas na gandería.

A gandería de vacún Currás Xiá, de Friol (Lugo), unha das granxas socias de AIRA centrada na produción de leite. É das ganderías familiares onde a remuda veu de man da súa filla, Inés Jul López, que agora se encarga do manexo diario dos animais xunto coa súa nai, Monserrat. Mentres, Plácido, pai, marido e o socio fundador da gandería está máis centrado na xestión das terras.

“Repartímonos o traballo, nolas dúas encargámonos dos animais e das rutinas diarias da granxa como o muxido e meu pai fai o de fóra. Todos somos moi conscientes da importancia que ten tanto o traballo na granxa como o das terras. Sen un non tería sentido nin sería viable o outro”, apunta Inés. Dende hai uns meses contan tamén cun empregado que axuda en tarefas como a limpeza dos animais.

Aínda que Inés traballou durante uns anos noutro sector, decidiu volver hai xa 12 anos para Friol e incorporarse á gandería, na que está totalmente implicada. O cambio, ademais doutras vantaxes, permítelle ás súas tres fillas pequenas, Uxía, Erea e Iria, desfrutar da gandería. “Gústame que as nenas estean na granxa coa miña mai e comigo e elas pásano ben aquí”, valora a gandeira.

Currás Xiá é hoxe en día unha das ganderías destacadas no vacún de leite no concello de Friol. Con máis de 300 cabezas ten unhas 140 vacas en muxido e unha produción de preto de 145.000 litros de leite ó mes, que lle vende á Cooperativa. A súa produción media atópase nos 37 litros por animal. É unha das ganderías que están certificadas na produción de leite en AIRA.

Teñen unhas 140 vacas frisoas en muxido e unha produción de preto de 145.000 litros de leite que venden á Cooperativa. Son das ganderías certificadas

Na granxa Currás Xiá todo o rabaño é de raza frisoa. Nas instalacións máis novas, que construíron hai 9 anos, teñen os animais en produción. Recentemente instalaron un robot de muxido, co que aliviar a carga de traballo. Manteñen tamén o muxido en sala debido ó número de vacas que moxen. Así, as vacas en produción téñenas divididas en dous lotes, en función de se se moxen no robot ou na sala.

Ó ter estes dous sistemas de muxido tamén as racións están adaptadas a cada un deles. A ración das vacas que se moxen na sala leva 23 quilos de silo de millo, arredor de 20 quilos de silo de herba e 10 quilos de concentrado. Mentres, as vacas que se moxen no robot teñen unha ración de 23 quilos de silo de millo outros tantos de silo de herba e 5 quilos de concentrado “xa que o resto do penso dáselle no robot”, explica Aurora Vila, técnica de Aira que se encarga do asesoramento da alimentación na gandería.

“Unha vez preñadas, as vacas están no pasto ata case un mes antes do parto que volven para a granxa”

Nas instalacións antigas da gandería, situadas a carón da casa familiar, teñen a recría divida por lotes en función da idade dos animais. Aínda que é unha granxa en intensivo, unha vez que as vacas están preñadas están no pasto ata case un mes antes do parto que volven para a granxa.

A gandería xestiona unhas 45 hectáreas de millo, que teñen en dúas parcelas alugadas dende hai anos. “O maior problema é que unha das fincas de 20 hectáreas está a 10 quilómetros da granxa”, explica Montserrat. Ademais, ensilan arredor dunhas 100 hectáreas de herba. Aínda que se encargan en boa medida da produción dos forraxes, contan cos servizos de maquinaria de AIRA para a campaña de ensilado tanto de herba coma de millo.

Publicado no boletín de AIRA de abril de 2022

Dende Taboada, gandería Cadahías de San Julián SC

Os irmáns Santiago y Andrés Gómez Cadahía na súa gandería de vacún de leite.

A carón do río Miño, ó seu paso polo concello lugués de Taboada, atópase a gandería familiar Cadahías de San Julián SC, unha das granxas socias de AIRA centradas no vacún de leite. Os irmáns Andrés e Santiago Gómez Cadahía xestionan esta gandería coa que xa comezaran seus pais na parroquia de Ínsua San Julián.

Contan cunhas 160 vacas en produción, cun manexo en intensivo, e outras 40 vacas secas e xovencas próximas ó parto que saen tódolos días ó pasto. “Nos meses de xullo e agosto esta zona é moi seca e case non teñen pasto, pero con todo, botámolas para o prado polo ben que lles senta para previr problemas, en especial de patas”, explica Andrés.

O rabaño complétase cunhas 70 becerras de recría. Apostan pola recría propia con touros galegos, procedentes de Xenética Fontao como Gigaball, GioP ou San Xurxo, así como animais canadenses, como Bombero e Zebra. “Sempre apostamos por bos touros, xa que é o xeito de ir mellorando o rabaño, aínda que leve tempo, vanse vendo os resultados”, argumenta o gandeiro.

“Sempre apostamos por bos touros, xa que é o xeito de ir mellorando o rabaño”

Dende que Andrés e Santiago xestionan a granxa centráronse na raza Frisoa. “Ás veces diversificar e ter distintas razas no rabaño, como tiñan antes meus pais, tampouco te leva a nada. Nós fixámonos uns obxectivos e decidimos apostar por esta raza para conseguilos”, detallan.

Na gandería Cadahías de San Julián SC fan dous muxidos ó día e teñen unha media de 37 litros por vaca ó día, cunhas calidades de 3,8 % de graxa e 3,3 % de proteína. O leite comercialízano a través da Cooperativa. “O peor problema do sector é que non podemos repercutir os incrementos dos custes, a diferenza do que acontece noutros ámbitos. Somos conscientes de que dende a Cooperativa se fan esforzos nesa liña, pero a industria segue a mirar para outro lado”, valora o gandeiro.

Teñen un rabaño de frisoas, cunhas 160 vacas en produción e onde apostan pola recría propia

Traballan con sala de muxido e polo momento descartan incorporar robots de muxido. “Para as vacas que temos en produción teriamos que meter tres robots e supón unha gran inversión”, indica Andrés. Foron introducindo outros sistemas de automatización do manexo da granxa como o achegador de comida ou unha amamantadeira para a recría, que é unha das últimas melloras.

No día a día da granxa, Andrés encárgase da xestión dos animais, mentres que os labores da terra recaen habitualmente en Santiago. “Temos o traballo organizado así, aínda que nas épocas de maior carga de traballo colaboramos onde se precise”, indican. Ademais dos dous irmáns, na gandería contan con empregados para axudar nas tarefas do día a día.

Alimentación do gando

A alimentación das vacas en produción realízana co carro mesturador que adquiriron novo á Cooperativa, logo de traballar durante anos cun de segunda man e dado que a granxa se atopa fóra das rutas da Cooperativa. “Mercamos os carros en AIRA porque traballan cunha moi boa marca e teñen unha gran capacidade de resposta cando tes unha eventualidade. Nunha máquina que está traballando tódolos días non podes permitirte que falle e se pasa tes que saber que contas cun servizo que che ofreza solucións no menor tempo posible”, comenta o gandeiro.

Na granxa Cadahías de San Julián tamén botan man da Cooperativa para temas como a colleita do millo. “Boa parte dos traballos do campo facémolos nós, pero hai tarefas nas que sempre optamos pola Cooperativa”, explican. A gandería manexa unha base territorial dunhas 70 hectáreas, das que 30 dedícanas a millo. “Temos alugadas algunhas fincas en Monterroso, xa que alí lógranse mellores producións que nesta zona e compénsanos”, indica. Puntualmente mercan ademais millo para suplir as necesidades do gando.

“Creo que debería recoñecerse o labor importante que desempeñamos os gandeiros para manter o rural”

Na gandería Cadahías reivindican o apaixonante que resulta o traballo no agro e o día a día cos seus animais, pero recoñecen que este é aínda un sector moi pouco valorado, a diferenza do que acontece noutros países. “Séguese infravalorando o campo, e sen os produtores non se sostería o rural. O peche das ganderías é un problema grave para moitos núcleos rurais. Creo que debería recoñecerse o labor importante que desempeñamos os gandeiros para manter o rural”, conclúe Andrés Cadahía.

Publicado no boletín de AIRA de decembro de 2021.

Dende O Corgo, Gandería Silva

Carme Silva, gandeira titular desta granxa familiar de O Corgo.

Na aldea de Vilaceleiro, no concello lugués de O Corgo, atópase a Gandería Silva, unha das granxas socias de vacún de leite de AIRA. Carme Silva é a gandeira titular desta granxa familiar, na que puntualmente conta coa colaboración da súa familia.

“Teño claro que noutra profesión non estaría tan a gusto como coa gandería. É verdade que temos unhas rutinas diarias, pero sempre me gustou a capacidade de introducir cambios que tes. Pequenas modificacións poden ser moi significativas e supoñer interesantes melloras. É un traballo dinámico no que sempre hai marxe para cambiar e mellorar e iso mantente moito máis activo”, argumenta a gandeira.

A súa é unha gandería na que moxe habitualmente unha media de 37 vacas. O rabaño intégrano tamén unhas 4 vacas secas e 30 xovencas. “Nunca temos máis de 40 vacas en produción, gústanos ter o rabaño axustado ás instalacións e ó tempo que temos, para que os animais estean confortables e ben atendidos”, indica. Agás as vacas en produción, que contan cun prado ó que saír parte do día, o resto dos animais van ó pasto case todo o ano.

Toda a recría da granxa, agás en contadas ocasións, é propia. Unha das últimas melloras que fixeron na gandería foi a construción dunhas instalacións, a carón da nave principal, para parte da recría e das vacas secas. Neste espazo optaron por unha cama quente e o gando sae, sempre que quere, ó prado contiguo.

“Nunca temos máis de 40 vacas en produción, gústanos ter o rabaño axustado ás instalacións e ó tempo que temos, para que os animais estean confortables e ben atendidos”

A Gandería Silva ten unha produción media de 40 litros por vaca. Nos últimos datos do mes de agosto, as calidades situábanse parellas cun 3,2% tanto de graxa como de proteína. “É a primeira vez que nos coinciden as cifras, xa que habitualmente tanto de graxa como de proteína estamos en valores máis altos”, indica a produtora. Normalmente atópanse en valores de 3,9% de graxa e 3,3% de proteína. Nesta gandería están nas 100.000 células somáticas e por debaixo de 10 en bacterioloxía.

Acreditar a calidade

A súa é unha das ganderías socias de AIRA que lle vende o leite á Cooperativa. Ademais, dende hai dous anos, contan co selo de Benestar Animal, Welfair Quality, unha certificación de calidade de Aenor. Trátase dunha acreditación, cuxa tramitación se pode realizar a través da Cooperativa, e que proporciona unha prima no prezo do leite. Ademais, son das ganderías que conta tamén coa certificación referencial de leite de vaca certificada de Cooperativa.

Gandería Silva tamén está a participar nun proxecto impulsado en colaboración coa Asociación Galega de Cooperativas Agroalimentarias (Agaca) para calcular a pegada de carbono e hídrica das granxas, co gaio de reducir as emisións. É un estudo en fase inicial no que os técnicos do proxecto están comezando a visitar algunhas granxas para coñecer en detalle o seu manexo do gando e da terra.

Na granxa xestionan unhas 18 hectáreas de terreo adicadas a pradeiras, ás que se engaden outras 10 hectáreas de monte autóctono e piñeirais. Optaron por aproveitar as súas terras para a produción de pasto e forraxes de herba e mercan o millo a produtores do concello veciño de Catroverde. “Alí poden conseguir grandes producións que a nós aquí, polas características das nosas terras, resúltanos moi difícil, polo que preferimos mercalo”, detalla a gandeira. Nas súas pradeiras predominan o raigrás híbrido e italiano xunto con trevo.

É unha das ganderías que comercializa o leite con AIRA e que conta co selo de Benestar Animal de Aenor

Ademais da comercialización do leite, no día a día da gandería conta con outros servizos da Cooperativa como o carro mesturador. “Foi un bo cambio comenzar co carro. Proporciónanos moita tranquilidade, sen ter que te preocupar por avarías da maquinaria”, comenta. Conta tamén co asesoramento dos técnicos de alimentación da Cooperativa.

Publicado no boletín de AIRA de setembro de 2021.